Olivier Rieter

Apr27th

Gekleurd verleden


Deprecated: preg_replace(): The /e modifier is deprecated, use preg_replace_callback instead in /home/public/wp-includes/functions-formatting.php on line 83

Gekleurd verleden van psycholoog en kunsthistoricus Cretien van Campen biedt ‘verhalen over het geheugen van de zintuigen.’ Geuren, smaken, beelden en melodieën kunnen leiden tot het opkomen van intense jeugdherinneringen. Van Campen noemt ze Proustbelevingen. Een Proustbeleving is volgens de auteur dus het intensief herbeleven van gebeurtenissen uit het verleden door zintuigelijke prikkelingen.

 

 

Met deze term verwijst van Campen naar het oeuvre van Marcel Proust (‘Op zoek naar de verloren tijd’) Ook een andere beroemde literator komt aan bod: Vladimir Nabokov. Het boek ‘Geheugen, spreek’ van laatstgenoemde geeft inzicht in autobiografische evocaties, de wereld van de opgeroepen herinneringen. De autobiografie van Nabokov is een mengeling van feit en fictie, en moet door de historicus dus met enige omzichtigheid worden benaderd.

 

 

Van Campen schrijft: ‘herinneringen zijn emotionele samengebalde momenten van zintuigelijke indrukken bij de opgeroepen gebeurtenis. Het zijn geen waarheidsgetrouwe herinneringen want de verbeelding stuurt de constructie van de herinnering.’ (p 58) Van Campen behandelt in dit verband ‘synesthesie’ en de ‘eidetische’ waarneming. Bij de eerste term gaat en om een samenwerking tussen de zintuigen, waarbij men bijvoorbeeld de kleur rood aan een symfonie toekent. Bij de eidetische waarneming, volgens de auteur soms ten onrechte als fotografisch geheugen aangeduid, gaat het om een vermenging van echte herinneringen met fantasieën, die zo levendig zijn dat ze als feiten worden waargenomen.

 

 

Van Campen stelt dat herinneren een zeer divers fenomeen is. ‘Herinneren gaat niet alleen over het vinden van historische en biografische waarheden, het gaat ook over betekenis geven. Herinneren is naast wetenschap ook een kunstvorm.’ (p.12) Hoewel het boek voor een deel gaat over de nostalgische ervaring (die bijvoorbeeld bij Proust zo sterk is) geeft de auteur geen definitie van nostalgie. De term komt niet eens voor in het zakenregister.

 

 

Het boek ziet er mooi uit met interessante kleurenillustraties, zoals men van een publicatie met een dergelijke titel mag verwachten. Helaas zijn er hier en daar nog wat redactionele missers. Maar mijn eindoordeel is positief.  Van Campen weet de lezer absoluut te boeien, zowel dankzij een toegankelijke stijl als door het gekozen, tot de verbeelding ( en de zintuigen) sprekende onderwerp.

Cretien van Campen, Gekleurd verleden. Verhalen over het geheugen van de zintuigen, ISBN 978 90 815675 1 0.

 

No comments yet. Be the first.

Leave a reply