Fakers, forgers & phoneys
Fakers, forgers & phoneys. Famous scams and scamps is een lezenswaardig boek van de IJslands-Schotse televisiepersoonlijkheid Magnus Magnusson (1929-2007) van het BBC programma Mastermind. Het boek behandelt tal van beroemde vervalsers, van Han van Meegeren die de topnazi Herman Goering oplichtte met een vervalste Vermeer tot de nog steeds omstreden James Macpherson die teksten van de schotse bard Ossian samenstelde.
Magnusson schrijft in een prettige stijl, maar er diepgravend is zijn boek niet. Het is vooral een journalistieke beschrijving van zestien vervalsers en oplichters. Het werk is verdeeld in vier delen: schildervervalsers, archeologisch bedrog, algemene oplichters en literaire vervalsers. Niet over alles wat de auteur beschrijft bestaat al een definitieve algemeen aanvaarde visie: zo zijn er nog wel wat vragen te stellen over de archeologische vondsten in het Franse Glozel, die door Magnusson als vervalsingen worden neergezet.
Een van de meest interessante delen van het boek gaat over de schaakmachine van Von Kempelen uit de achttiende en negentiende eeuw. Dit was een voorloper van de moderne computerschaakprogramma’s waarmee tegenwoordig de beste menselijke schakers worden verslagen. In deze machine van Von Kempelen zat tijdens de voorstellingen een man (nee, geen dwerg) die goed kon schaken verborgen. Deze deed telkens de zetten tijdens de wedstrijden tussen mens en machine. Naar verluidt speelde de machine ook tegen Napoleon, die overigens probeerde vals te spelen.
Het boek lijkt wel wat op De verlakkers van Wim Zaal, maar ik denk niet dat Magnusson dat onder ogen heeft gehad. Al bij al is dit een rijke publicatie, met veel leuke weetjes.
Magnus Magnusson, Fakers, forgers & phoneys. Famous scams and scamps (Edinburgh 2006), ISBN 978 1 84596 210 4.